Η Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή Σήμερα

0

Η λαχτάρα για τα παιδιά και ο πόνος της στειρότητας αποτελούσε μέρος της ζωής των ανθρώπων από την αρχή της ανθρωπότητας.

Θα προσπαθήσω σύντομα να σας δώσω μια επιστημονική εικόνα του θέματος αυτού, πριν περάσω στην προσωπική μου εμπειρία και αποκάλυψη.

Οι λόγοι που ωθούν ένα ζευγάρι στην απόκτηση ενός ή περισσοτέρων παιδιών είναι είτε κοινωνικοί, είτε θρησκευτικοί, είτε ψυχολογικοί , είτε βιολογικοί, διότι σε κάθε πολιτισμό η ακούσια ατεκνία χαρακτηρίζεται κρίση, τω ατόμων, των σχέσεων, της οικογένειας, των θεσμών.

Ο όρος υπογονιμότητα χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ανικανότητα σύλληψης ( κατά την διάρκεια ενός έτους σεξουαλικής επαφής χωρίς αντισύλληψη). Από το 1965 δεν έχει αλλάξει η αναλογία των υπογόνιμων ζευγαριών, αλλά σήμερα έχει αυξηθεί η ζήτηση των ιατρικών υπηρεσιών υπογονιμότητας όχι μόνο μέσω υιοθεσίας, αλλά και της θεραπείας τους μέσω της υψηλής τεχνολογίας, όπως η τεχνική γονιμοποίηση. ( IVF= in vitro fertilization ),( Taylor, 1992 )

Τα αίτια της υπογονιμότητας είναι πολλά και διαφορετικά. Άλλα ανήκουν στην βιολογία και την ανατομία, αλλά στην ψυχολογία και την εξέλιξη της ζωής σήμερα. Όλοι μαζί συγκλίνουν στο πρόβλημα της στειρότητας.

Αυτή η δυσκολία αναπαραγωγής του ζευγαριού δημιουργεί πολλές βιοψυχοκοινωνικές αλλαγές στο ίδιο το ζευγάρι και αυτές με την σειρά τους, ενισχύουν το άγχος και το πρόβλημα γίνεται ολοένα και μεγαλύτερο . Επίσης οι γυναίκες σήμερα αποφασίζουν να παντρευτούν και να κάνουν παιδί πολύ μεγαλύτερες απ’ την προκαθορισμένη ιατρικώς ηλικία μεγαλύτερης γονιμότητας (23-28 χρόνων ) και έτσι η επιθυμία και η απόφαση για ένα παιδί αρχίζουν να συγκρούονται. Πιστεύοντας ότι έχουμε το δικαίωμα να διαφεντεύουμε το μέλλον μας, να οργανώνουμε τις προτεραιότητες μας ( εργασιακές ή προσωπικές ) ακόμα και το σώμα μας, και νομίζουμε ότι έχουμε το δικαίωμα να αποφασίσουμε αν και πότε θα είμαστε διαθέσιμοι για το θαύμα της μητρότητας. Όμως χωρίς ούτε να το υποψιαστούμε δεν είναι στο χέρι μας. Η φύση και βιολογικοί κυρίως παράγοντες, επιδρούν άμεσα και καθοριστικά στην γυναίκα και στον άνδρα.

Τέλος, άλλα αίτια της υπογονιμότητας είναι ο σύγχρονος τρόπος ζωής, οι τοξίνες του περιβάλλοντος, προηγούμενες εκτρώσεις, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, χρήση ουσιών ή οινοπνεύματος , το τσιγάρο, η καθιστική ζωή, η ψυχογενής στειρότητα και άλλες σεξουαλικές συνιστώσες ( Bacus 1988 και Downey 1989).

Η υπογονιμότητα αντιμετωπίζεται σαν ασθένεια και λάθος, που προκαλεί αμηχανία και ντροπή. Οι αντιδράσεις της γυναίκας και του άνδρα είναι όμοιες με εκείνον που πιστεύει ότι είναι άρρωστος και φοβάται να ακούσει τι έχει. Αμφιβολία και ανησυχία κυριαρχούν. Την ίδια στιγμή ο κοινωνικός και οικογενειακός παράγοντας σφίγγει τον κλοιό.

Το ζευγάρι οφείλει να δει την υπογονιμότητα ως θέμα κοινό και όχι εξατομικευμένο παρ’ όλο που μπορεί να οφείλεται στον ένα ή στον άλλον. Σήμερα οι πιθανότητες να έχουν και τα δύο μέλη κάτι είναι πάρα πολλές. Εδώ είναι το σημείο που αρχίζουν οι διαφορετικές αντιδράσεις και οι συναισθηματικές φορτίσεις στον άνδρα και την γυναίκα. Οι γυναίκες κατά τις έρευνες (Dankel- Scbetter and Sobel , 1991) αποδεικνύονται πιο ευαίσθητες σε αυτό το θέμα λόγω της μητρότητας και του τρόπου που γαλουχήθηκαν μέχρι σήμερα. Η μητρότητα είναι ρόλος για την γυναίκα που τον κουβαλά απ’ την Εύα. Αυτομάτως λοιπόν την κάνει να νιώθει ανίκανη να εκπληρώσει τον ρόλο για τον οποίο ήρθε. Ενώ οι άνδρες το βλέπουν περισσότερο ως έλλειψη ανδρισμού και αυτοπεποιθήσεως. Φοβούνται μη χάσουν την σύντροφό τους απ’ το πρόβλημα της αγονίας τους.

Οι γυναίκες όπως αναφέρει ο Wright, 1991 και οι συνεργάτες του έχουν την τάση να επηρεάζονται περισσότερο απ’ τους άνδρες και όσον αφορά την διάγνωση αλλά και την θεραπεία. Ωστόσο, εκείνες είναι που θα ζητήσουν πιο εύκολα βοήθεια και που θα βρουν πληροφορίες ή κοινωνική υποστήριξη από άλλες πηγές.

Η διάγνωση αποτελεί επίσης παράγοντα ψυχολογικής αντίδρασης στα δύο φύλα. Αν έχει ο άνδρας δυσκολία γονιμότητας ( όπως λέει ο Nachtigall, 1997), παρουσιάζει πιο έντονες αρνητικές αντιδράσεις, κάνουν πιο εύκολα αυτοσαρκαστικά σχόλια, και χρησιμοποιούν μηχανισμούς άμυνας όπως άρνηση, απομάκρυνση, κλείσιμο στον εαυτό τους, ενώ σπάνια θα ζητήσουν βοήθεια φίλου ή ειδικού (Stanton, 1991 and Abbey, 1991).

Συνήθως βρίσκουν υποκατάστατο στην φροντίδα ενός σπιτιού, αυτοκινήτου ή ακόμα και ζώου, πράγμα που τους βοήθησε να συνεχίσουν τις προσπάθειες να γίνουν πατέρες, ενώ αυτοί που ασχολήθηκαν με τον εαυτό τους ( π.χ Body building ) δεν μπόρεσαν να τα καταφέρουν ( Snarrey 1987).

Η έκταση των ψυχολογικών και συναισθηματικών συνεπειών έχουν να κάνουν με τις προσδοκίες τους, τις αξίες τους, τα πιστεύω τους, και όλα αυτά δοκιμάζονται από δυσκολίες που έχουν να κάνουν με την αναπαραγωγή. Η απόκτηση ενός παιδιού για τους περισσότερους ανθρώπους είναι συνυφασμένη με την συνέχιση του κύκλου ζωής, είναι η ανανέωση, μια μορφή «αθανασίας». Η ανικανότητα αυτή είναι η αφορμή για μια απροσδόκητη κρίση που τα περισσότερα ζευγάρια είναι απροετοίμαστα. Η θηλυκότητα και ο ανδρισμός, η ταυτότητα του φύλου τους το νόημα της ζωής είναι η απόδειξη για πολλούς το παιδί τους. Η κύηση και η γέννηση ενός παιδιού αντικατοπτρίζουν την έννοια της παραγωγικότητας του Erickson, 1950 και συχνά αποτελούν τα θεμέλια στα οποία το ζευγάρι χτίζει την σχέση του. Ο Bencdek, 1959 and Bibring, 1959 περιέγραψαν πως με την κύηση το άτομο εισέρχεται σε μια νέα αναπτυξιακή φάση και ότι η στέρηση της ευκαιρίας μπορεί να προκαλέσει διακοπή της ίδιας της ανάπτυξης και να οδηγήσει σε στασιμότητα. Οι μονόλογοι που ακολουθούν τα υπογόνιμα άτομα ξεκινούν συνήθως με φράσεις όπως «Αν…»
Οι γυναίκες επίσης από ψυχαναλυτική άποψη ( Klempner, 1992 ) δεν έχουν την ευκαιρία με την υπογονιμότητα τους να ταυτιστούν με την μητέρα και να αναπληρώσουν ή να επανορθώσουν παλιότερες μητρικές αποτυχίες.

Αναλύοντας το μοντέλο της Menning 1980 1982 1984 τα συναισθηματικά χαρακτηριστικά της περιόδου όπου το ζευγάρι αρχικά μαθαίνει τι συμβαίνει μέχρι που μπαίνει στην τελική ευθεία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής , είναι: Σοκ, Δυσπιστία, Έκπληξη, Άρνηση, Άγχος, Φόβος, Ανεπάρκεια, Αγωνία, Απογοήτευση, Σύγχυση, Αίσθημα Αδικίας, Ανασφάλεια, Έλλειψη Ελπίδας, Ευαισθησία, Θυμός, Ζήλια, Απομόνωση, Μοναξιά, Ενοχή, Κατάθλιψη, Πόνος, Απώλεια, Πένθος και τέλος Συμφιλίωση και Προσπάθεια για Επίλυση του προβλήματος.

Όσοι κατάφεραν να φτάσουν στο στάδιο τα επίλυσης είναι αυτοί που καταφέρνουν να δουν την δυσλειτουργία τους αυτή όχι σαν εμπόδιο αλλά σαν όπλο για την εξέλιξη και την πορεία της ζωής του. Αναθεωρούν τους στόχους τους και την επιθυμία για το μέλλον, παύουν να νιώθουν ότι τα ελέγχουν όλα και βλέπουν με άλλο μάτι την ζωής τους. Βεβαίως δεν βιώνουν όλα τα ζευγάρια με τον ίδιο τρόπο την υπογονιμότητα τους. Κάθε εμπειρία είναι μοναδική όπως και κάθε ζευγάρι επίσης. Από την βιβλιογραφία η υπογονιμότητα είναι μια ισχυρή κρίση ένας ισχυρός κλονισμός για το ζευγάρι.

Χρειάζεται ειδικούς χειρισμούς, δύναμη, πίστη, αγάπη, ελπίδα, συμπαράσταση. Απαιτείται ισχυρό ψυχικό σθένος για να αναγνωρίσεις τα συναισθήματα σου και εκείνα του συντρόφου σου, να τα εκφράσεις, να οργανώσεις την κοινωνική σου ζωή, να γίνεις πάλι ενεργό μέλος να έχει πλάνο και μέθοδο. Η σχέση δοκιμάζεται σε όλο το φάσμα. Οι παράλογες ιδέες και η κοινωνική πίεση δεν πρέπει να υπερισχύσουν έναντι της λογικής και της ελπίδας. Η καλή σχέση με τον γιατρό είναι η καλύτερη αρχή για το ζευγάρι.
Βέβαια, όλα αυτά τα στοιχεία τα έχουμε από τις έρευνες όπου το μεγαλύτερο βάρος έπεσε στις γυναίκες και τώρα πρόσφατα στους άνδρες. Το ζευγάρι ως ενότητα παραμένει αδιευκρίνιστο πως επηρεάζεται αν και κάποιοι έχουν αναφέρει συζυγική δυσλειτουργία. ( Freeman, 1987- Berg, 1991 and Leiblum, 1987 )όπως κάποια άλλα αναφέρθηκαν στην βελτίωση της συζυγικής επικοινωνίας καθώς και στην καλύτερη συναισθηματική και σεξουαλική επαφή (Greil, 1958 ). Άλλοι ανέφεραν ότι η ικανοποίηση από τον γάμο παραμένει αναλλοίωτη αλλά η σεξουαλική επαφή επηρεάστηκε πολύ (Newton, 2000 and Lalos 1985 ). Βεβαίως όλα αυτά αλλάζουν από στάδιο σε στάδιο ιδίως μετά από 3 χρόνια συνεχούς προσπάθειας (Berg and Wilson, 1991)
Η δυναμική της σχέση του ζευγαριού, η προσωπικότητα του καθενός, οι αντιλήψεις, οι αξίες και ο κοινωνικός περίγυρος είναι οι βασικοί παράγοντες που βοηθούν ή όχι ένα υπογόνιμο ζευγάρι να βιώσει τις δυσκολίες του που εύκολα και πιο ανθρώπινα.

Τέλος, σε έρευνες για την ίδια την μέθοδο της εξωσωματικής γονιμοποίησης (Baram, 1988), στα ζευγάρια οι γυναίκες ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα στις κλίμακες του stress και πως τις επηρέασε σε σχέση με τους άντρες σε κάθε στάδιο εξέτασης και θεραπείας. Κατέταξαν τη εξωσωματική στην τέταρτη θέση των γεγονότων της ζωής τους και οι άνδρες στην έβδομη. Η πιο στρεσσογόνα περίοδος και για τους δυο η περίοδος αναμονής των αποτελεσμάτων.
Άλλη αντίδραση που παρατηρείται είναι η προστασία του ενός συντρόφου από τον άλλον κατηγορώντας ο καθένας τον εαυτό του, αποφεύγοντας έτσι την ανοιχτή κριτική. Το απόθεμα καλής θέλησης που μπορεί να δείχνουν ο ένας προς τον άλλον ελαχιστοποιεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ή τις κουκουλώνει με συνέπεια να μην αντιμετωπίζουν ανοιχτά και με συνέπεια το πένθος το οποίο βιώνουν. Η τελευταία μα σημαντικότατη παρενέργεια που φέρνει η υπογονιμότητα είναι τα προβλήματα και οι δυσκολίες στην σεξουαλική σχέση του ζευγαριού

Fb : https://www.facebook.com/dimitra.kolonia.522

Δήμητρα Κολώνια
Κλινική Ψυχολόγος